چگونه در یک خیریه داوطلب شویم؟ راهنمای کامل از انتخاب خیریه تا شروع همکاری
شاید شما هم بارها با دیدن یک فراخوان خیریه با خودتان گفته باشید: «من هم دوست دارم کاری انجام دهم؛ اما دقیقاً از کجا باید شروع کنم؟»
برخلاف تصور رایج، برای داوطلب شدن همیشه لازم نیست پول زیادی داشته باشید، تمام روزهای هفته آزاد باشید یا تجربه تخصصی خارقالعادهای در رزومهتان ثبت شده باشد. گاهی چند ساعت آموزش در هفته، طراحی یک پوستر، نوشتن یک متن، همراهی در برگزاری یک رویداد یا حتی پاسخگویی منظم به تماسها میتواند بخشی از نیاز واقعی یک خیریه را برطرف کند.
اما یک نکته مهم وجود دارد: هر فرصت داوطلبی، الزاماً فرصت مناسبی برای شما نیست.
فعالیت داوطلبانه زمانی نتیجه خوبی دارد که میان علاقه، مهارت، زمان و شرایط داوطلب با نیاز واقعی خیریه هماهنگی وجود داشته باشد. راهنماهای معتبر بینالمللی داوطلبی نیز تأکید میکنند انتخاب نقش مناسب، احتمال شکلگیری تجربهای مفید برای داوطلب و سازمان را افزایش میدهد.
در این مقاله، قدمبهقدم بررسی میکنیم که چگونه یک حوزه مناسب را انتخاب کنید، خیریهها را بشناسید، فرصتهای داوطلبی را جستوجو کنید، درخواست همکاری بفرستید و فعالیت خود را به شکلی حرفهای آغاز کنید.
فعالیت داوطلبانه در خیریه چیست؟
فعالیت داوطلبانه یعنی اختصاص آگاهانه بخشی از زمان، دانش، تجربه یا مهارت خود به یک فعالیت اجتماعی و خیرخواهانه، بدون آنکه دریافت دستمزد انگیزه اصلی شما باشد.
این فعالیت ممکن است حضوری، غیرحضوری، کوتاهمدت، پروژهای یا مستمر باشد. برای مثال، یک داوطلب میتواند:
- در آموزش کودکان و نوجوانان مشارکت کند؛
- برای یک خیریه طراحی گرافیکی انجام دهد؛
- در برگزاری بازارچه یا رویداد خیریه همراه شود؛
- به تولید محتوا و مدیریت شبکههای اجتماعی کمک کند؛
- مشاوره حقوقی، مالی، تحصیلی یا روانشناختی ارائه دهد؛
- در بستهبندی و توزیع اقلام مشارکت کند؛
- به امور فنی، برنامهنویسی یا طراحی سایت بپردازد؛
- بهصورت تلفنی یا آنلاین با مددجویان، خیرین یا داوطلبان ارتباط برقرار کند.
پس داوطلب بودن فقط به معنای حضور در برنامههای میدانی نیست. برخی از نقشهای مهم داوطلبانه پشت صحنه انجام میشوند؛ از حسابداری و امور اداری گرفته تا طراحی، پژوهش، برنامهریزی و پشتیبانی فنی. Idealist نیز میان فعالیتهای دارای ارتباط مستقیم با جامعه هدف و نقشهای پشتیبان و پشتصحنه تفاوت قائل میشود و هر دو را برای پیشبرد مأموریت سازمان ضروری میداند.
چرا باید فرصت داوطلبی مناسب خود را پیدا کنیم؟
تصور کنید سارا به آموزش کودکان علاقه دارد، اما تنها دو ساعت در هفته زمان آزاد دارد. او در یک فراخوان شرکت میکند که به حضور چهار روز در هفته نیاز دارد. احتمالاً با انگیزه زیادی شروع میکند، اما پس از مدتی نمیتواند به تعهد خود ادامه دهد.
از طرف دیگر، ممکن است فردی در طراحی سایت مهارت داشته باشد، اما بدون بررسی دقیق، برای توزیع حضوری اقلام ثبتنام کند. این فعالیت ارزشمند است، ولی شاید بتواند با مهارت تخصصی خود تأثیر عمیقتر و ماندگارتری ایجاد کند.
انتخاب درست فرصت داوطلبی کمک میکند:
- همکاری خود را با انرژی و انگیزه بیشتری ادامه دهید؛
- وظایف را با کیفیت بالاتری انجام دهید؛
- به نیاز واقعی خیریه پاسخ دهید؛
- مهارتهای جدیدی یاد بگیرید؛
- از فرسودگی، نارضایتی و رهاکردن ناگهانی همکاری جلوگیری کنید.
داوطلبی قرار نیست به مسئولیتی تبدیل شود که هر بار با دیدن نام خیریه روی صفحه تلفن همراه، به فکر مخفی شدن بیفتید! قرار است رابطهای روشن، مسئولانه و معنادار میان شما و یک سازمان اجتماعی شکل بگیرد.
گام اول: انگیزه خود را از داوطلب شدن مشخص کنید
پیش از جستوجوی خیریه، چند دقیقه با خودتان صادق باشید و به این پرسش پاسخ دهید:
چرا میخواهم داوطلب شوم؟
ممکن است پاسخ شما یکی یا ترکیبی از موارد زیر باشد:
- کمک به حل یک مسئله اجتماعی؛
- حمایت از کودکان، سالمندان، بیماران یا افراد دارای معلولیت؛
- کسب تجربه کاری؛
- یادگیری یک مهارت جدید؛
- استفاده اجتماعی از دانش و تخصص؛
- آشنایی با افراد جدید؛
- تقویت رزومه؛
- مشارکت در فعالیتهای محلی؛
- تجربه حس مفید بودن؛
- جبران یا قدردانی از حمایتی که قبلاً دریافت کردهاید.
هیچکدام از این انگیزهها ذاتاً نادرست نیستند. حتی ممکن است همزمان بخواهید به دیگران کمک کنید و مهارتهای خود را نیز توسعه دهید.
نکته مهم این است که انگیزه واقعی خود را بشناسید. این شناخت به شما کمک میکند فرصتهایی را انتخاب کنید که با انتظارتان هماهنگ باشند. راهنماهای بینالمللی توصیه میکنند داوطلب پیش از انتخاب فرصت مشخص کند بیشتر به یک موضوع اجتماعی علاقه دارد یا میخواهد مهارت خاصی را ارائه دهد و توسعه دهد.
گام دوم: مشخص کنید واقعاً چقدر زمان دارید
یکی از رایجترین اشتباهات داوطلبان تازهکار، تعهد بیش از اندازه در روزهای اول است.
شروع فعالیت داوطلبانه معمولاً با هیجان همراه است. فرد با خودش میگوید: «هر زمان لازم باشد میآیم!» اما چند هفته بعد، کار، دانشگاه، خانواده، رفتوآمد و خستگی روزمره وارد ماجرا میشوند.
پیش از ثبت درخواست، این موارد را مشخص کنید:
- در هفته یا ماه چند ساعت زمان آزاد دارید؟
- چه روزهایی میتوانید همکاری کنید؟
- صبح، عصر یا روزهای تعطیل برای شما مناسبتر است؟
- میتوانید بهصورت منظم حضور داشته باشید یا فقط برای پروژههای کوتاهمدت آمادهاید؟
- امکان همکاری حضوری دارید یا فعالیت غیرحضوری برایتان مناسبتر است؟
- مسیر رفتوآمد تا محل خیریه چقدر است؟
- آیا در دورههای شلوغ کاری یا امتحانات نیز میتوانید به همکاری ادامه دهید؟
Charity Navigator توصیه میکند داوطلب پیش از تماس با خیریه، درباره زمان واقعی در دسترس، روزهای مناسب، تواناییها و کارهایی که نمیتواند یا نمیخواهد انجام دهد تصمیم بگیرد. تعهد غیرواقعبینانه ممکن است هم به داوطلب و هم به برنامههای خیریه آسیب بزند.
کم شروع کردن بهتر از زود کنار کشیدن است
دو ساعت همکاری منظم در هفته، معمولاً مفیدتر از قول همکاری روزانهای است که بعد از دو هفته متوقف شود.
در اولین تجربه داوطلبی میتوانید یک فرصت کوتاهمدت، پروژهای یا مناسبتی را انتخاب کنید. برای مثال، در یک رویداد یکروزه، تولید محتوای یک کمپین یا طراحی چند پوستر مشارکت کنید. سپس، اگر از همکاری رضایت داشتید، وارد یک نقش مستمر شوید.
گام سوم: مهارتها و تواناییهای خود را شناسایی کنید
خیلیها هنگام شنیدن کلمه «مهارت» فقط به تخصصهایی مانند پزشکی، مهندسی یا حسابداری فکر میکنند؛ در حالی که بسیاری از تواناییهای روزمره نیز برای خیریهها ارزشمندند.
برای شناسایی مهارتهای خود، سه دسته زیر را بررسی کنید.
مهارتهای تخصصی
مانند:
- طراحی گرافیک؛
- برنامهنویسی و طراحی سایت؛
- حسابداری و مدیریت مالی؛
- مشاوره حقوقی؛
- روانشناسی و مددکاری؛
- تدریس و مشاوره تحصیلی؛
- عکاسی و فیلمبرداری؛
- ترجمه؛
- بازاریابی دیجیتال؛
- پژوهش و تحلیل داده؛
- مدیریت منابع انسانی.
مهارتهای عمومی
مانند:
- ارتباط مؤثر با دیگران؛
- پاسخگویی تلفنی؛
- کار گروهی؛
- برنامهریزی؛
- مسئولیتپذیری؛
- نظم و دقت؛
- نوشتن و ویرایش متن؛
- کار با نرمافزارهای عمومی؛
- هماهنگی جلسات و رویدادها.
تجربههای شخصی
گاهی تجربهای که در زندگی به دست آوردهاید، میتواند برای دیگران ارزشمند باشد. برای مثال، فردی که مسیر دشوار یک آزمون را پشت سر گذاشته است، ممکن است بتواند به نوجوانان در برنامهریزی تحصیلی کمک کند. کسی که از یکی از اعضای سالمند خانواده مراقبت کرده، شاید در همراهی با سالمندان صبورتر و آمادهتر باشد.
در داوطلبی تخصصمحور، انتخاب درست مهارتها باعث میشود سازمانها راحتتر بتوانند میان نیاز خود و توانایی داوطلب ارتباط برقرار کنند. پلتفرم Reach Volunteering نیز بر ثبت روشن مهارتها، تجربهها، علایق و انگیزه فرد در پروفایل داوطلبی تأکید میکند.
همه محدودیتهای خود را هم بنویسید
شناخت تواناییها کافی نیست. باید بدانید چه کارهایی برای شما مناسب نیستند.
برای مثال:
- آیا توانایی انجام فعالیتهای جسمی سنگین را دارید؟
- آیا کار با کودکان یا بیماران برایتان از نظر عاطفی دشوار است؟
- آیا امکان رانندگی یا رفتوآمد بینشهری دارید؟
- آیا با تماس تلفنی و گفتوگو با افراد ناشناس راحت هستید؟
- آیا ترجیح میدهید اطلاعات شخصی شما در تصاویر رویداد منتشر نشود؟
مرزبندی روشن، نشانه کمکاری نیست؛ نشانه مسئولیتپذیری است.
گام چهارم: حوزه موردعلاقه خود را انتخاب کنید
ممکن است به فعالیت داوطلبانه علاقه داشته باشید، اما هنوز ندانید در کدام حوزه باید فعالیت کنید. برای انتخاب بهتر، از خودتان بپرسید:
کدام مسئله اجتماعی بیش از همه برای من اهمیت دارد؟
حوزههای فعالیت خیریهها بسیار متنوعاند، از جمله:
- کودکان و نوجوانان؛
- آموزش و ترک تحصیل؛
- سلامت و درمان؛
- سالمندان؛
- افراد دارای معلولیت؛
- زنان سرپرست خانوار؛
- اشتغال و کارآفرینی؛
- محیطزیست؛
- حمایت از حیوانات؛
- بحرانها و حوادث طبیعی؛
- فقر و تأمین معیشت؛
- فرهنگ، هنر و کتابخوانی؛
- پژوهش و توسعه اجتماعی.
علاقه به یک حوزه، ادامه همکاری را آسانتر میکند؛ اما تنها معیار انتخاب نیست. باید ببینید خیریه در آن حوزه دقیقاً به چه کمکی نیاز دارد و آیا این نیاز با زمان و توانایی شما هماهنگ است.
گام پنجم: فرصتهای داوطلبی را از کجا پیدا کنیم؟
پس از شناخت علاقه، زمان و مهارتها، نوبت جستوجوی فرصت مناسب است. برای این کار چند راه وجود دارد:
- مراجعه مستقیم به وبسایت یا شبکههای اجتماعی خیریهها؛
- پرسوجو از دوستان و داوطلبان باتجربه؛
- مراجعه به مؤسسات و انجمنهای محلی؛
- شرکت در رویدادها و نمایشگاههای اجتماعی؛
- استفاده از سامانههای تخصصی جستوجوی فرصتهای داوطلبی.
در راهنماهای بینالمللی نیز استفاده از مراکز داوطلبی و بانکهای آنلاین فرصتها، یکی از راههای اصلی پیدا کردن نقش متناسب با علاقه، موقعیت و مهارت معرفی شده است.
جستوجوی فرصت داوطلبی در سامانه خیر ایران
یکی از راهکارهای ساده برای پیدا کردن فرصتهای داوطلبی در ایران، استفاده از سامانه داوطلبی خیر ایران است.
در این سامانه میتوانید فرصتهای داوطلبی خیریهها را مشاهده و بر اساس معیارهایی مانند استان، حوزه فعالیت و نوع همکاری جستوجو کنید. فرصتها میتوانند حضوری، غیرحضوری یا ترکیبی باشند؛ بنابراین حتی اگر امکان حضور در محل خیریه را ندارید، ممکن است بتوانید از خانه و با استفاده از مهارتهای خود همکاری کنید.
برای نمونه، افرادی که در زمینه آموزش، تدریس یا مشاوره تحصیلی توانایی دارند، میتوانند از صفحه زیر فرصتهای مرتبط با حوزه «مربی، معلم، دبیر و مشاور تحصیلی» را بررسی کنند:
مشاهده فرصتهای داوطلبی آموزشی در سامانه خیر ایران
بهتر است هنگام جستوجو تنها به عنوان فرصت اکتفا نکنید. توضیحات، محل فعالیت، مدت همکاری، تاریخ شروع، شیوه حضور و انتظارات خیریه را نیز با دقت بخوانید.
گام ششم: پیش از همکاری، خیریه را بررسی کنید
همانطور که برای انتخاب محل کار یا دوره آموزشی تحقیق میکنید، پیش از داوطلب شدن نیز باید خیریه را بشناسید.
این بررسی به معنای بدبینی نیست. شما قرار است زمان، انرژی، مهارت و گاهی اطلاعات شخصی خود را در اختیار یک مجموعه قرار دهید؛ پس حق دارید بدانید با چه سازمانی همکاری میکنید.
چه اطلاعاتی را بررسی کنیم؟
مأموریت و حوزه فعالیت
بررسی کنید خیریه دقیقاً در چه حوزهای فعالیت میکند و جامعه هدف آن چه کسانی هستند. آیا مأموریت مجموعه با ارزشها و علایق شما هماهنگ است؟
سابقه و هویت سازمانی
اطلاعاتی مانند نام کامل مؤسسه، شماره ثبت، نشانی، راههای ارتباطی، مدیران و سابقه فعالیت را بررسی کنید.
فعالیتهای واقعی
وبسایت، گزارشها، اخبار و شبکههای اجتماعی خیریه را ببینید. آیا فعالیتهای منتشرشده با مأموریت اعلامشده تناسب دارند؟
شفافیت فرصت داوطلبی
یک فراخوان مناسب باید تا حد امکان درباره نوع فعالیت، مسئولیتها، زمان همکاری، شیوه انجام کار و فرد مسئول توضیح دهد.
نحوه ارتباط با داوطلبان
بررسی کنید آیا شخص یا واحد مشخصی مسئول پاسخگویی و همراهی داوطلبان است. وجود یک رابط مشخص باعث میشود هنگام بروز سؤال یا مشکل، سردرگم نشوید.
Idealist پیشنهاد میکند داوطلبان پیش از پذیرش یک نقش، وبسایت سازمان، برنامهها، فعالیتها، ساختار و فرد مسئول داوطلبان را بررسی کرده و درباره آموزش، پشتیبانی و چالشهای نقش سؤال کنند.
گام هفتم: شرح فرصت داوطلبی را دقیق بخوانید
گاهی عنوان یک فرصت جذاب است، اما جزئیات آن با شرایط شما هماهنگ نیست.
برای مثال، عنوان «همراهی آموزشی با کودکان» ممکن است فعالیتهای مختلفی را شامل شود:
- تدریس هفتگی؛
- طراحی محتوای آموزشی؛
- تصحیح تکالیف؛
- مشاوره تحصیلی؛
- آموزش آنلاین؛
- همراهی در اردو؛
- تهیه گزارش از پیشرفت دانشآموزان.
پیش از ثبت درخواست، پاسخ این پرسشها را پیدا کنید:
- وظایف دقیق من چیست؟
- همکاری حضوری است یا غیرحضوری؟
- محل فعالیت کجاست؟
- چند ساعت در هفته باید همکاری کنم؟
- فعالیت کوتاهمدت است یا مستمر؟
- آیا به ابزار یا وسیله خاصی نیاز دارم؟
- آیا هزینه رفتوآمد یا مواد موردنیاز تأمین میشود؟
- آیا آموزش اولیه برگزار میشود؟
- مسئول مستقیم من چه کسی است؟
- با چه گروهی کار خواهم کرد؟
- آیا گواهی همکاری صادر میشود؟
- چه اطلاعات یا مدارکی باید ارائه کنم؟
هرچه پاسخها روشنتر باشند، احتمال سوءتفاهم در ادامه همکاری کمتر میشود.
گام هشتم: یک درخواست همکاری حرفهای ثبت کنید
در بسیاری از فرصتهای داوطلبی لازم است فرم ثبتنام تکمیل کنید یا پیام کوتاهی برای خیریه بفرستید.
در این مرحله لازم نیست رزومهای طولانی و پر از عبارتهای رسمی بنویسید. یک معرفی کوتاه، صادقانه و مرتبط معمولاً تأثیر بیشتری دارد.
در معرفی خود چه بنویسیم؟
- نام و نام خانوادگی؛
- شهر محل سکونت؛
- حوزه موردعلاقه؛
- مهارتها و تجربههای مرتبط؛
- دلیل علاقه به آن فرصت؛
- میزان زمان در دسترس؛
- شیوه همکاری موردنظر؛
- اطلاعات تماس.
نمونه متن درخواست داوطلبی
«سلام. من در زمینه تولید محتوا و مدیریت شبکههای اجتماعی تجربه دارم و به فعالیت در حوزه حمایت از کودکان علاقهمندم. میتوانم حدود چهار ساعت در هفته و بهصورت غیرحضوری همکاری کنم. توضیحات فرصت تولید محتوای مجموعه شما را مطالعه کردم و مایل هستم اطلاعات بیشتری درباره نوع محتوا، برنامه زمانی و شیوه هماهنگی دریافت کنم.»
این متن کوتاه نشان میدهد فرد توضیحات فرصت را خوانده، توانایی خود را میشناسد و درباره میزان همکاری نیز واقعبین است.
گام نهم: برای گفتوگو یا مصاحبه آماده شوید
دعوت به مصاحبه برای یک فعالیت داوطلبانه نباید شما را نگران کند. هدف اصلی این گفتوگو معمولاً شناخت دوطرفه و بررسی تناسب شما با نقش است.
در برخی فرصتهای کوتاهمدت ممکن است تنها یک تماس تلفنی کافی باشد؛ اما نقشهای تخصصی، طولانیمدت یا مرتبط با کودکان، سالمندان، بیماران و سایر گروههای آسیبپذیر ممکن است به مراحل ارزیابی بیشتری نیاز داشته باشند.
سازمانهای معتبر بینالمللی توصیه میکنند میزان بررسی، مصاحبه، دریافت معرف یا ارزیابی داوطلب متناسب با مسئولیت و سطح حساسیت نقش باشد.
احتمالاً چه سؤالاتی از شما پرسیده میشود؟
- چرا این خیریه را انتخاب کردهاید؟
- چرا به این حوزه علاقه دارید؟
- چه تجربه یا مهارتی دارید؟
- چند ساعت میتوانید همکاری کنید؟
- تا چه مدتی میتوانید متعهد بمانید؟
- در شرایط دشوار چگونه رفتار میکنید؟
- آیا تجربه کار گروهی دارید؟
- از این فعالیت چه انتظاری دارید؟
شما چه سؤالاتی بپرسید؟
مصاحبه فقط برای ارزیابی شما نیست. شما نیز باید فرصت و سازمان را ارزیابی کنید:
- مهمترین خروجی موردانتظار از این نقش چیست؟
- موفقیت داوطلب چگونه سنجیده میشود؟
- چه کسی مسئول راهنمایی من خواهد بود؟
- آیا آموزش اولیه یا دستورالعمل مشخصی وجود دارد؟
- چالش اصلی داوطلبان در این نقش چیست؟
- در صورت بروز مشکل با چه کسی صحبت کنم؟
- آیا امکان شروع آزمایشی همکاری وجود دارد؟
- اطلاعات شخصی داوطلبان چگونه نگهداری میشود؟
پرسیدن این سؤالها نشانه سختگیری نیست؛ نشان میدهد قصد دارید همکاری را جدی و حرفهای آغاز کنید.
گام دهم: پیش از شروع، وظایف و انتظارات را روشن کنید
یکی از مهمترین بخشهای شروع همکاری داوطلبانه، روشن بودن انتظارات دو طرف است.
برای فعالیتهای مستمر یا حساس، بهتر است شرح وظایف یا توافق داوطلبی مشخصی وجود داشته باشد. این توافق میتواند شامل موارد زیر باشد:
- عنوان نقش؛
- وظایف داوطلب؛
- ساعت و مدت همکاری؛
- محل یا شیوه انجام فعالیت؛
- نام مسئول مستقیم؛
- آموزشهای موردنیاز؛
- اصول محرمانگی؛
- شیوه گزارشدهی؛
- مقررات رفتاری؛
- نحوه پایان دادن به همکاری.
راهنمای NCVO توضیح میدهد توافق داوطلبی به سازمان و داوطلب کمک میکند بدانند چه انتظاری از یکدیگر دارند. در چنین توافقی معمولاً آموزش اولیه، پشتیبانی، معرفی فرد مسئول و اصول رفتاری مشخص میشود.
محرمانگی را جدی بگیرید
در برخی فعالیتها ممکن است به نام، شماره تماس، پرونده، تصویر، اطلاعات خانوادگی یا شرایط زندگی مددجویان دسترسی داشته باشید. این اطلاعات نباید بدون مجوز در اختیار دیگران قرار گیرد یا در شبکههای اجتماعی منتشر شود.
حتی تعریف یک «خاطره خیرخواهانه» ممکن است ناخواسته هویت فردی را آشکار کند. پیش از انتشار عکس، فیلم، داستان یا اطلاعات مربوط به جامعه هدف، مقررات خیریه را بررسی کنید.
آموزش اولیه را یک تشریفات اضافی ندانید
ممکن است در یک زمینه متخصص باشید، اما هنوز با شیوه کار خیریه، جامعه هدف، مقررات داخلی یا حساسیتهای آن حوزه آشنا نباشید.
برای مثال، یک معلم باتجربه ممکن است همچنان به آموزش درباره شیوه ارتباط با کودکان تحت حمایت، حفظ محرمانگی و گزارش موقعیتهای نگرانکننده نیاز داشته باشد.
آموزش اولیه میتواند شامل موارد زیر باشد:
- معرفی مأموریت و ساختار خیریه؛
- آشنایی با جامعه هدف؛
- توضیح وظایف؛
- اصول اخلاقی و رفتاری؛
- ایمنی و مدیریت خطر؛
- حفاظت از اطلاعات؛
- شیوه گزارشدهی؛
- کار با سامانهها و ابزارها؛
- معرفی مسئول مستقیم.
راهنماهای مدیریت داوطلبان، آموزش و جلسه معارفه را بخشی از شروع ایمن و مؤثر همکاری میدانند؛ البته میزان آموزش باید متناسب با نوع و حساسیت نقش باشد.
چگونه همکاری داوطلبانه خوبی داشته باشیم؟
پذیرفته شدن پایان مسیر نیست؛ بلکه آغاز مسئولیت شماست.
منظم و قابلاعتماد باشید
اگر قول دادهاید سهشنبهها از ساعت ۱۵ تا ۱۷ همکاری کنید، تا جای ممکن به برنامه پایبند بمانید. خیریهها ممکن است فعالیت مددجویان، کارکنان یا سایر داوطلبان را بر اساس حضور شما برنامهریزی کنند.
اگر امکان حضور ندارید، زودتر اطلاع دهید. لغو ناگهانی و مکرر میتواند روند فعالیت خیریه را مختل کند. Charity Navigator نیز پایبندی به تعهد، حضور منظم و اطلاعرسانی مسئولانه را از مهمترین ویژگیهای یک داوطلب مؤثر میداند.
سؤال بپرسید
ندانستن یک موضوع طبیعی است. انجام اشتباه یک کار فقط برای آنکه سؤال نپرسیده باشید، ممکن است مشکلساز شود.
بازخورد بگیرید
پس از چند هفته از مسئول خود بپرسید:
- آیا فعالیت من با انتظارات مجموعه هماهنگ است؟
- کدام بخش را بهتر انجام میدهم؟
- چه چیزی نیاز به اصلاح دارد؟
- آیا مسئولیت دیگری وجود دارد که با مهارت من متناسبتر باشد؟
مشکلات را زود مطرح کنید
اگر حجم وظایف بیش از توافق اولیه شده، آموزش کافی دریافت نکردهاید یا با رفتار نامناسبی روبهرو شدهاید، مسئله را محترمانه و شفاف با مسئول مربوط در میان بگذارید.
به جامعه هدف احترام بگذارید
افرادی که از خدمات خیریه استفاده میکنند، صرفاً سوژه عکس، داستان یا محتوای احساسی نیستند. حفظ شأن، حریم خصوصی و حق انتخاب آنان باید در تمام مراحل فعالیت رعایت شود.
نشانههای یک فرصت داوطلبی مناسب چیست؟
یک فرصت داوطلبی حرفهای معمولاً ویژگیهای زیر را دارد:
- وظایف آن روشن است؛
- زمان و مدت همکاری مشخص شده است؛
- اطلاعات خیریه قابل بررسی است؛
- فرد مشخصی مسئول داوطلبان است؛
- آموزش و راهنمایی لازم ارائه میشود؛
- محدودیتها و تواناییهای شما شنیده میشود؛
- با شما محترمانه رفتار میشود؛
- اصول محرمانگی و ایمنی جدی گرفته میشود؛
- امکان پرسش و ارائه بازخورد وجود دارد؛
- تأثیر فعالیت شما برایتان توضیح داده میشود.
استانداردهای بینالمللی مشارکت داوطلبان نیز بر محیط امن، حمایت مؤثر، انتخاب افراد متناسب با علاقه و مهارت و آگاهی داوطلبان از حقوق و مسئولیتهای خود تأکید میکنند.
چه نشانههایی باید شما را محتاط کند؟
در مواجهه با این شرایط، پیش از ادامه همکاری اطلاعات بیشتری دریافت کنید:
- وظایف بسیار مبهم هستند؛
- از شما درخواست پرداخت وجه نامشخص میشود؛
- اطلاعات معتبر و قابل بررسی از خیریه وجود ندارد؛
- بدون توضیح کافی، اطلاعات شخصی حساس درخواست میشود؛
- از شما خواسته میشود خارج از توان یا تخصص خود مسئولیت بپذیرید؛
- اصول ایمنی در فعالیتهای پرخطر جدی گرفته نمیشود؛
- برای کار با کودکان یا افراد آسیبپذیر هیچ آموزش و نظارتی وجود ندارد؛
- مسئول مشخصی برای پاسخگویی معرفی نمیشود؛
- از شما خواسته میشود تصاویر یا اطلاعات مددجویان را بدون مجوز منتشر کنید؛
- با پرسشهای منطقی شما برخورد نامناسبی میشود.
هرچه یک نقش با افراد آسیبپذیر، اطلاعات محرمانه یا موقعیتهای پرخطر ارتباط بیشتری داشته باشد، ضرورت آموزش، ارزیابی و نظارت نیز بیشتر میشود.
اگر فرصت داوطلبی مناسب نبود، چه کنیم؟
گاهی با وجود بررسی اولیه، پس از شروع همکاری متوجه میشوید نقش انتخابشده برایتان مناسب نیست.
در این شرایط ابتدا مسئله را با مسئول داوطلبان مطرح کنید. شاید بتوان:
- وظایف را اصلاح کرد؛
- ساعت همکاری را کاهش داد؛
- آموزش بیشتری دریافت کرد؛
- به یک نقش دیگر منتقل شد؛
- دورهای کوتاه برای آزمایش همکاری در نظر گرفت.
اگر مشکل برطرف نشد، میتوانید محترمانه به همکاری پایان دهید. بهتر است تصمیم خود را زودتر اطلاع دهید، کارهای نیمهتمام را تحویل دهید و اطلاعات یا وسایل مربوط به خیریه را بازگردانید.
هیچ داوطلبی نباید احساس کند در یک نقش نامناسب، ناراحتکننده یا ناامن گرفتار شده است. ارتباط شفاف با مسئول داوطلبان معمولاً بهترین راه برای اصلاح یا پایان حرفهای همکاری است.
چکلیست پیش از ثبت درخواست داوطلبی
پیش از فشردن دکمه «ارسال درخواست»، این موارد را مرور کنید:
- میدانم چرا میخواهم داوطلب شوم.
- حوزه موردعلاقه خود را مشخص کردهام.
- زمان واقعی در دسترس خود را میدانم.
- مهارتها و محدودیتهایم را شناختهام.
- درباره خیریه تحقیق کردهام.
- توضیحات فرصت را کامل خواندهام.
- وظایف، مدت و محل همکاری را میدانم.
- درباره آموزش و مسئول مستقیم اطلاعات دارم.
- پرسشهای خود را آماده کردهام.
- میتوانم به تعهدی که میپذیرم پایبند بمانم.
اگر پاسخ شما به چند مورد هنوز منفی است، لازم نیست عجله کنید. چند دقیقه بررسی بیشتر میتواند از هفتهها همکاری نامناسب جلوگیری کند.
سؤالات متداول درباره داوطلب شدن در خیریه
آیا برای داوطلب شدن باید مهارت تخصصی داشته باشیم؟
خیر. برخی فرصتها به تخصص مشخص نیاز دارند، اما بسیاری از خیریهها برای امور اجرایی، رویدادها، پاسخگویی، بستهبندی، تولید محتوا، آموزشهای عمومی و فعالیتهای پشتیبانی به داوطلب نیاز دارند. مهم این است که فرصت متناسب با توانایی شما انتخاب شود.
آیا دانشجویان میتوانند در خیریهها داوطلب شوند؟
بله. دانشجویان میتوانند متناسب با رشته، مهارت و زمان آزاد خود در فرصتهای حضوری یا غیرحضوری شرکت کنند. فعالیت داوطلبانه همچنین میتواند محیطی برای تمرین مهارتهای حرفهای و شناخت مسیرهای شغلی باشد. Idealist توسعه مهارت، تجربه محیطهای جدید و گسترش شبکه حرفهای را از نتایج احتمالی داوطلبی میداند.
آیا امکان داوطلبی غیرحضوری وجود دارد؟
بله. تولید محتوا، ترجمه، طراحی، برنامهنویسی، پژوهش، مشاوره تخصصی، تدریس آنلاین و مدیریت شبکههای اجتماعی از جمله فعالیتهایی هستند که ممکن است بهصورت غیرحضوری انجام شوند. سامانه خیر ایران نیز امکان جستوجوی فرصتهای حضوری و غیرحضوری را فراهم کرده است.
برای فعالیت داوطلبانه چقدر زمان لازم است؟
زمان مشخص و یکسانی وجود ندارد. بعضی فرصتها فقط چند ساعت یا یک روز زمان میخواهند و برخی به همکاری هفتگی یا چندماهه نیاز دارند. مهم این است که پیش از پذیرش، زمان موردنیاز را با برنامه واقعی خود مقایسه کنید.
آیا فعالیت داوطلبانه به رزومه کمک میکند؟
فعالیت داوطلبانه مرتبط و واقعی میتواند مهارت، تجربه، مسئولیتپذیری و توانایی کار گروهی شما را نشان دهد. بهتر است در رزومه، بهجای نوشتن صرف نام خیریه، وظایف، مدت همکاری و نتایج قابلاندازهگیری فعالیت خود را توضیح دهید.
آیا خیریه باید برای داوطلب آموزش برگزار کند؟
این موضوع به نوع فعالیت بستگی دارد. نقشهای ساده و کوتاه ممکن است تنها به یک توضیح اولیه نیاز داشته باشند؛ اما فعالیتهای تخصصی، مستمر یا مرتبط با گروههای آسیبپذیر باید با آموزش، دستورالعمل و نظارت متناسب همراه باشند.
از کجا فرصت داوطلبی پیدا کنیم؟
میتوانید مستقیماً با خیریهها ارتباط بگیرید یا از سامانههای تخصصی استفاده کنید. در ایران، سامانه داوطلبی خیر ایران امکان مشاهده و جستوجوی فرصتهای داوطلبی خیریهها را بر اساس حوزه فعالیت و موقعیت فراهم میکند.
سخن پایانی؛ برای کمک کردن، از یک قدم واقعی شروع کنید
داوطلب شدن بیش از آنکه به زمان آزاد فراوان یا تواناییهای عجیب نیاز داشته باشد، به انتخاب آگاهانه و تعهد مسئولانه وابسته است.
ابتدا مشخص کنید چه مسئلهای برایتان اهمیت دارد، چه مهارتی میتوانید ارائه دهید و واقعاً چقدر زمان در اختیار دارید. سپس خیریه و فرصت موردنظر را بررسی کنید، درباره وظایف سؤال بپرسید و با یک تعهد کوچک اما واقعی شروع کنید.
ممکن است سهم شما تدریس یک درس، طراحی یک پوستر، اصلاح یک فایل حسابداری، همراهی در یک رویداد یا پاسخگویی به چند تماس باشد. مهم این است که این کمک با نیاز واقعی خیریه هماهنگ و با احترام، نظم و مسئولیتپذیری انجام شود.
برای شروع میتوانید وارد سامانه داوطلبی خیر ایران شوید، فرصتهای موجود را بررسی کنید و متناسب با علاقه، مهارت، محل زندگی و زمان آزاد خود برای همکاری درخواست دهید.
جستوجوی فرصتهای داوطلبی در سامانه خیر ایران
مطالب مرتبط